Wat onze werkplaats in Cuijk 's nachts deed terwijl wij sliepen

Om tien over drie ’s nachts, op een dinsdag eind september, trok onze werkplaats op de Laarakker ruim drie kilowatt. Er was niemand. De roldeur zat dicht, het alarm stond erop, Ruben lag thuis in Haps te slapen en ik ook. Ik zag het pas de volgende ochtend, met mijn eerste koffie, op een grafiek die ik een week eerder nog niet had.

Ik doe de administratie van ons bedrijf. Ruben bouwt en repareert aanhangwagens en paardentrailers, met twee man in vaste dienst en in het voorjaar een stagiair. Ik zit in het kantoortje boven de werkplaats en zie alles wat binnenkomt, ook de energierekening. Die was het afgelopen jaar niet om vrolijk van te worden. Ruben vond dat normaal, want lassen kost stroom. Dat klopt. Alleen lassen wij niet om drie uur ’s nachts.

Een meter per groep in plaats van één getal

We werken in de werkplaats sinds vorig jaar met de 5S-methode. Gereedschap heeft een vaste plek, op het bord staan omtrekken, de vloer wordt elke vrijdag geveegd. Ruben is er fanatiek in geworden. Toen ik zei dat we hetzelfde eigenlijk ook met onze stroom moesten doen, begreep hij me eerst niet. Op de slimme meter zie je één getal voor het hele pand. Je weet dat er iets verbruikt wordt, maar niet wat.

Daarom hebben we een elektricien Cuijk gevraagd om een energiemonitor in de verdeelkast te zetten, met een meting per groep. Het was een ochtend werk. Kleine klemmetjes om de draden, een kastje met een app, en hij liep met mij de groepen langs zodat elke lijn in de grafiek een naam kreeg: compressor, kantine, laadhoek, hal links, hal rechts, kantoor.

Drie boosdoeners

De eerste week heb ik alleen gekeken. De compressor bleek ’s nachts elk half uur aan te slaan. Er lekte ergens perslucht, en met de deur dicht en de radio uit had niemand het ooit gehoord. Ruben is er op een zaterdag met een spuitbus zeepsop langs gegaan en vond twee snelkoppelingen en een slang die het niet meer hielden. De compressor zelf stond altijd aan, omdat hij ’s ochtends meteen op druk moest zijn.

De tweede was de kantine. Daar hangt een elektrische kachel op een thermostaat, en die thermostaat stond op twintig graden. Dag en nacht, ook in het weekend. Niemand zat er na half vijf.

De derde was de laadhoek. Accuboormachines, de slijptol, twee lampen en de elektrische palletwagen. Die laders hingen daar altijd, vol of niet. Los stelt dat niet veel voor, maar bij elkaar was het een streep in de grafiek die nooit naar nul ging.

Een vaste afsluitronde

De oplossing was eigenlijk gewoon 5S, maar dan voor stroom. De elektricien zette een schakelklok op de groep van de compressor, zodat die om zes uur ’s avonds uitgaat en om half zeven ’s ochtends weer aan, ruim voordat de eerste binnenkomt. De kachel in de kantine kreeg een thermostaat met een weekprogramma. Voor de laadhoek kozen we iets simpels: een schakelaar bij de deur met een eigen groep, en een sticker met de tekst dat het laatste wat je doet het uitzetten van die schakelaar is.

Ruben heeft er een punt van gemaakt op de afsluitlijst die toch al bij de deur hing. Roldeur, licht, laadhoek, alarm. De jongens vonden het in het begin overdreven. Nu doet de stagiair het als vanzelf.

Het mooiste vind ik nog dat de elektricien Cuijk ons niet vertelde wat we moesten doen. Hij liet zien waar het zat, en de rest hebben we zelf bedacht.

Vanochtend keek ik weer naar de grafiek van afgelopen nacht. Tussen zeven uur ’s avonds en zes uur ’s ochtends een vlakke lijn, met een klein bultje rond vier uur. Dat is de koelkast in de kantine. Die mag blijven.